Czy kobiety powinny szczególnie dbać o głos?

Czy kobiecy głos wymaga szczególnej troski?

To pytanie zadały mi uczestniczki jednego z ostatnio przeprowadzonych warsztatów.

Moja odpowiedź brzmiała: Tak. Powinnyśmy wyjątkowo dbać o swój głos.

Dlaczego?

Oto kilka powodów.

1. Budowa naszego narządu głosu

Kobiece krtanie są mniejsze, delikatniejsze niż męskie. Mamy też krótsze i cieńsze fałdy głosowe niż mężczyźni. Taka budowa sprawia, że nasze fałdy głosowe drgają z większą częstotliwością, mówimy wyższym głosem, który jest bardziej wymagający dla krtani. Trudniej nam też uzyskać mocny niski głos, który przebija się w hałasie czy w dużych przestrzeniach. Pracując zatem głosem, zwłaszcza w trudnych warunkach akustycznych, bardziej nadwyrężamy te delikatne mięśnie.

2. Nasze oddychanie

Z różnicami w męskim i damskim oddychaniu sprawa nie jest tak prosta, jak uczono mnie jeszcze w dzieciństwie i wczesnej młodości, gdy mówiono, że kobiety naturalnie oddychają torem piersiowym, a mężczyźni torem brzusznym.

W swojej pracy spotykam zarówno kobiety oddychające dobrze, jak i mężczyzn, których wzorzec oddychania pozostawia wiele do życzenia.

Rzeczywiście jednak mogą się pojawiać pewne różnice, które wynikają z tego, że:

• Mamy mniejszą pojemność oddechową niż mężczyźni.
  Mamy mniejsze drogi oddechowe, mniejszą klatkę piersiową i żebra, mniejszą objętość płuc, krótszą przeponę. To może powodować, że czasem potrzebujemy nowej porcji powietrza wcześniej, zwłaszcza podczas wysiłku fizycznego i podczas mówienia. A kiedy już do tego dojdzie i  brakuje nam oddechu, zdarza się, że mocniej uruchamiamy klatkę piersiową, żeby zrobić większy wdech.

• Nasze oddychanie się zmienia w trakcie cyklu miesięcznego.
  Badania pokazują, że u kobiet występują cykliczne zmiany w częstości oddychania, związane z wydzielaniem hormonów płciowych. W fazie, w której zwiększa się poziom progesteronu, obserwujemy zwiększoną częstość oddechów i większą skłonność do hiperwentylacji.
• Nasze oddychanie zmienia się w ciąży.
  Wiąże się to nie tylko ze zmianami hormonalnymi, ale też z tym, że w miarę postępu ciąży zmniejsza się przestrzeń w obrębie jamy brzusznej, w której to przestrzeni przepona podnosi się i opada. Głęboki ruch przepony, który dałby nam głębszy oddech, staje się więc niemożliwy. W ciąży zapotrzebowanie na tlen rośnie, a tymczasem oddech się spłyca i zaczyna bardziej angażować klatkę piersiową.
• Rozwijająca się ciąża zmienia też naszą sylwetkę.
  Ciężar ciała przenosi się nieco, zmienia się ugruntowanie ciała, co z kolei sprawia, że przepona, która i tak ma już utrudnione zadanie, musi bardziej niż zwykle angażować się w stabilizację sylwetki.
• Ciąże i porody osłabiają też czynność mięśni dna miednicy i mięśni brzucha.
  A są to mięśnie niezwykle ważne dla oddychania i prawidłowego tworzenia głosu.

3. Wpływ hormonów na stan naszych fałdów głosowych

W cyklu miesięcznym mogą pojawiać się znaczne różnice w ich funkcjonowaniu. Podczas miesiączki może dochodzić do większego przekrwienia fałdów, co z kolei zwiększa podatność fałdów głosowych na urazy.

Przed miesiączką natomiast zwiększa się tendencja do obrzęków, co czasem wiąże się z obniżeniem głosu i jego mniejszą elastycznością, zawężeniem skali.  Działanie hormonów może też powodować większą męczliwość głosu.

W ciąży natomiast obserwuje się tendencję do obrzęków oraz wrażenie wysuszenia fałdów głosowych czy przeszkody w gardle, co można wiązać także z nasileniem objawów refluksu – częstej wśród kobiet ciężarnych dolegliwości.

Menopauza także wpływa na głos. Obserwowany wówczas spadek poziomu hormonów żeńskich może prowadzić do obniżenia głosu, chrypki, pogorszenia elastyczności i dźwięczności głosu.

Co zatem możemy robić, aby jeszcze lepiej zatroszczyć się o swój głos?

Możemy:

• pracować nad poprawą codziennego fizjologicznego oddychania, czyli regularnie wykonywać ćwiczenia pogłębiające ruch przepony, ale jednocześnie świadomie (także poprzez określone ćwiczenia) zwiększać swoją tolerancję na dwutlenek węgla, by nie narażać się na hiperwentylację
• pilnować się, by oddychać przez nos, gdy nie mówimy
• dbać o stabilną, lecz nieusztywnioną postawę ciała
• pić wystarczająco dużo płynów, by nie doprowadzać organizmu do nawet najmniejszego odwodnienia
• dbać o sprawność ruchową, ale ćwiczyć mądrze, żeby nie usztywniać mięśni, nie generować nadmiernego napięcia, a zamiast tego zachować ich elastyczność
• wzmacniać mięśnie głębokie i mięśnie dna miednicy
• regenerować się po wysiłku głosowym, odpoczywać oszczędzając głos
• stosować treningi relaksacyjne lub wykorzystywać inne sposoby na rozluźnienie ciała i uspokojenie umysłu
• tak planować swoją aktywność głosową, żeby nie forsować głosu wówczas, gdy jest on w najsłabszej formie.